Connect with us

Padra

‘લોકલ ફોર વોકલ’ ઢોલના ધબકારે ધબકતો પાદરાના શ્રેયશભાઈ ડબગરના પરિવારનો પરંપરાગત વાજિંત્ર ઉદ્યોગ

Published

on

નવરાત્રી જેવા પરંપરાગત તહેવારમાં ઓક્ટોપેડ જેવી મ્યુઝિક સિસ્ટમ સામે તબલા જેવા વાજિંત્રોની લોકપ્રિયતા અકબંધ

  • ઢોલના ધબકારે ધબકતો પાદરાના શ્રેયશભાઈ ડબગરના પરિવારનો પરંપરાગત વાજિંત્ર ઉદ્યોગ
  • તબલાવાળા પરિવારનો ઢોલ: જ્યાં ગુંજે છે સંસ્કૃતિના સૂર અને ‘લોકલ ફોર વોકલ’નો સંકલ્પ

‘ઢોલીડા ઢોલ રે વગાડ મારે હીંચ લેવી છે….’ આ ગરબો વાગતો હોય અને ઢોલકનો ધબકાર સંભળાતો હોય તો કોઈ પણ ગરબા રસિકના પગ સ્થિર ન રહે. ગુજરાતમાં નવરાત્રીમાં ગરબાનું જેટલું મહત્વ છે એટલું જ મહત્વ ઢોલકનું ગરબામાં છે.

નવરાત્રિની રાતોમાં ગરબાનો તાલ માત્ર પગલાંથી જ નહિ, પણ ઢોલના ગુંજારવથી સર્જાય છે. આધુનિક યુગમાં જ્યાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ વાજિંત્રો અને ડીજેનું ખૂબ ચલણ છે, ત્યાં પણ પાદરાના ડબગર પરિવારે ગરબાના હ્રદયસમા ઢોલક સહિત પરંપરાગત વાજિંત્રોની કળાને જીવંત રાખી છે.

પાદરા નગરના ગોવિંદપુરા જકાતનાકા પાસે નવા એસ.ટી.ડેપોની ડાબી બાજુમાં વળો ત્યાં તમને દુકાનમાં નવીનભાઈના દિકરા શ્રેયશભાઈ સાથે તેમનો પરિવાર તબલા અને ઢોલકને સજાવવામાં ઓતપ્રોત જોવા મળે. છેલ્લા ૬૫ વર્ષથી અને પાંચમી પેઢી વાજિંત્રોની બનાવટ અને વેચાણ સાથે જોડાયેલો છે.

ડબગર પરિવારના ઇલાબેન જણાવે છે કે, વર્ષ ૧૯૬૦થી તેમનો પરિવાર ઢોલક, તબલા, હાર્મોનિયમ, કચ્છી ઢોલ, નાસિક ઢોલ, ખંજરી, મંજીરા, કરતાલ, ડમરુ, અને ડાકલી જેવા વિવિધ વાજિંત્રો બનાવે છે. ભજનમંડળીઓ, શેરી ગરબા અને પરંપરાગત રીતે ગરબા વૃંદો આજે પણ તેમના વાજિંત્રો ખરીદવા અને સમારકામ કરાવવા આવે છે.

વધુમાં ઉમેરતાં દિવ્યાબેન જણાવે છે કે, પહેલા લગ્ન પ્રસંગોમાં બેન્ડ અને ગરબામાં ઢોલક અને વાજિંત્રોનાં ઉપયોગના કારણે બહુ મોટા પ્રમાણમાં ધંધો થતો હતો. હવે ઓક્ટોપેડ જેવી આયાતી મ્યુઝિક સિસ્ટમના આવવાથી તેમના ધંધા પર તેની ખૂબ જ માઠી અસર પડી છે. તેમ છતાં, તેઓ હિંમત હાર્યા નથી અને અવિરત પણે તેમના પરંપરાગત વ્યવસાયને જાળવી રાખ્યો છે.

વડોદરાના બિલ ગામથી આવતા એક ગ્રાહક કહે છે કે, તેઓ છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી શ્રેયસભાઈના ત્યાંથી જ વાજિંત્રો ખરીદે છે. આ સાથે, તેમણે નવરાત્રી અને દિવાળીના તહેવારોમાં સ્વદેશી વસ્તુઓ ખરીદવાની અપીલ પણ કરી, જેથી આવા પરંપરાગત કારીગરોને ટેકો મળી રહે.

નવરાત્રીમાં ઢોલનું મહત્ત્વ અજોડ છે. ઢોલ માત્ર એક વાદ્ય નથી, પણ ગરબાના હૃદયનો ધબકાર છે. જ્યારે ઢોલ પર થપાટ પડે છે, ત્યારે જાણે ધરતી ધબકી ઊઠે છે. તેનો ગુંજારવ સાંભળીને ગરબે ઘૂમનારના પગ આપોઆપ તાલ પકડે છે. ત્યારે ઇલેક્ટ્રિક મ્યુઝિક સિસ્ટમ તેનો વિકલ્પ બનવો અશક્ય લાગે છે.

નવરાત્રી જેવો પરંપરાગત તહેવાર પણ હવે ડીજેના શોરમાં ગરકાવ થઈ રહ્યો છે. જેના કારણે ઢોલ-તબલા જેવા લોકસંગીત સાધનોનું મહત્વ ઘટી રહ્યું છે. ગુજરાતમાં શ્રેયસભાઈ સહિત વાજિંત્ર બનાવનાર ડબગર સમાજના અનેક લોકો હજી પણ પેઢીઓથી પરંપરાગત વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છે. ત્યારે સ્વદેશી ઉત્પાદનોની ખરીદીનો આગ્રહ રાખી તહેવારો-ઉત્સવોમાં આવા પરિવારોને પરંપરા અને આવડતને પ્રોત્સાહિત કરવી જોઈએ.

ડબગર પરિવારનો આ પરંપરાગત વ્યવસાયનો માત્ર તેમની ઓળખ નથી, પરંતુ પરંપરા, કળા અને ‘લોકલ ફોર વોકલ’ નો સંકલ્પ પણ છે. જ્યારે શ્રેયસભાઈ કામ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમનું સંતાન પણ ઢોલ અને નગારા સાથે રમતું જોવા મળ્યું. આ દ્રશ્ય દર્શાવે છે કે આ પરંપરાની છઠ્ઠી પેઢી પણ આ વારસાને આગળ વધારવા માટે તૈયાર થઈ રહી છે.

આ ગરબાની સિઝનમાં “ઢોલ વાગે ઢમ ઢમ ઢમ ઢોલ વાગે, રમે અંબે મા..”, “ઢોલી તારો ઢોલ વાગે” , ‘વાગ્યો રે ઢોલ ભાઈ વાગ્યો રે ઢોલ’ – જેવા ગરબા પર ગરબે ઝૂમતી વખતે ખેલૈયાઓ આ વાજિંત્રો બનાવનારા કારીગરોની મહેનત અને કળાને યાદ કરો અને તેમને ટેકો આપીને આપણી સંસ્કૃતિને જીવંત રાખવામાં મદદ કરીએ.

Continue Reading
Vadodara17 hours ago

‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ અને ડ્રગ્સ કેસની ધમકી આપી લાખો પડાવ્યા: વડોદરાના અકોટા, પાણીગેટ અને કચ્છના બે પોલીસ મથકોમાં વોન્ટેડ હતો આરોપી

Vadodara2 days ago

વડોદરા-અંકલેશ્વર હાઈવે પર અકસ્માતોનું જોખમ વધ્યું: નિર્માણ કાર્યમાં સૂચના બોર્ડ, ડાયવર્ઝન અને વર્ક પ્રોગ્રેસ બોર્ડનો અભાવ

Vadodara3 days ago

હચમચાવી દેનારા દ્રશ્યો કેમેરામાં કેદ! ત્રીજા માળે રમી રહેલા બાળકને બચાવવાના પ્રયાસમાં મહિલા બાલ્કનીમાંથી નીચે પટકાઈ

Vadodara4 days ago

ઉનાળા પહેલાં જ વડોદરા તરસ્યું રહેશે?! આજવા સરોવરની સપાટી 207.60 ફૂટ પર પહોંચી, ફેબ્રુઆરી સુધીમાં વધુ 6 ફૂટ ઘટવાની ભીતિ

Vadodara1 week ago

ખાણખનીજમાં ભાગબટાઈ અને ભાગીદારીના પત્તા ખુલશે?, બે કર્મચારીઓની ખનીજ ચોરો સાથેની ભાગીદારીના પુરાવા એકત્રિત થયા!

Savli2 weeks ago

વડોદરાના મંજુસરમાં ખાખીના ખોફ વગર દારૂ-જુગારની મહેફિલ: આસોજ ગામની ભાગોળે ખુલ્લેઆમ ચાલતા અડ્ડાનો વીડિયો વાયરલ

Dabhoi2 weeks ago

“સામાન્ય નાગરિક માટે આટલી ઝડપી કાર્યવાહી ક્યારે?”: VVIP કાફલા માટે અધિકારી સસ્પેન્ડ થતાં ડભોઇમાં તીવ્ર ચર્ચા

Vadodara2 weeks ago

જૂના એર વાલ્વ બદલવા અને ભાયલી બ્રિજ પાસે પાણીની લાઈન ખસેડવા ઉંચા ભાવ મંજૂર કરવા કવાયત; ઇજારદારોએ 13 થી 17 ટકા વધુ ભાવ ભર્યા

Vadodara2 years ago

સ્માર્ટ સિટીના અનગઢ શાસકો કૃત્રિમ તળાવના નિર્માણમાં ટૂંકા પડ્યા, ભારે અવ્યવસ્થા સર્જાઈ

Vadodara2 years ago

મકરપુરામાં વિદેશી શરબનું વેચાણ કરતા બુટલેગરોને PCBએ ઝડપી પાડ્યા

International2 years ago

California Legislature Celebrates BAPS’ Golden Year in America

Tech1 year ago

ESIM Activate: કઈ રીતે એક્ટિવેટ કરવું ESIM જાણો,Jio, Airtel, Vi અને BSNL માટે સરળ ટ્રિક સાથે.

Vadodara2 years ago

માર્બલ પાવડરની આડમાં લઈ જવાતો વિદેશી શરાબનો જથ્થો LCBએ ઝડપી પાડ્યો

City3 years ago

ઠગ બિલ્ડરે વિધવા મહિલા પાસેથી બે ફ્લેટના બુકિંગ પેટે રૂ.1.27 કરોડ પડાવી ફલેટો બારોબાર અન્ય વ્યક્તિઓને વેચી છેતરપીંડી આચરી

Tech1 year ago

AI સાથે ‘લાસ્ટ કન્વર્ઝેશન’? ChatGPT પર જીવન સમાપ્ત કરતી વાતો કરે છે કરોડો યુઝર્સ

Tech Fact1 year ago

હદ છે..ChatGPT માં મહિલાએ લોટરી નંબર માંગ્યા, દાવ લગાવ્યો અને કરોડો રૂપિયા જીત્યા

Vadodara2 weeks ago

એક મહિનાનો બાકી પગાર મેળવવા પહોચેલા કર્મચારીને કંપની માંથી ધક્કા મારીને કાઢી મુકતા માંજલપુર પોલીસ મથકમાં થઇ અરજી

Gujarat2 months ago

અરબ સાગરમાં ATS અને ICGનો સૌથી મોટો સપાટો: 3000 કરોડથી વધુની કિંમતનું ડ્રગ્સ જપ્ત, 5 પાકિસ્તાની નાગરિકોની ધરપકડ

Gujarat2 months ago

આણંદ: ખંભાતમાં વોન્ટેડ આરોપીને પકડવા ગયેલી પોલીસ ટીમ પર પથ્થરમારો, 85 સામે ગુનો દાખલ

Vadodara2 months ago

રાજ્યના DGP ના આદેશ બાદ SMC ની સપાટો: વડોદરાના કપુરાઈ વિસ્તારમાંથી રૂ. 17.7 લાખનો કુલ મુદ્દામાલ જપ્ત

Chhotaudaipur3 months ago

TDO અને મામલતદારની ઉપસ્થિતિમાં કવાંટમાં મેગા ડિમોલિશન અભિયાન શરૂ, સ્થાનિકો સાથે ઉગ્ર ઘર્ષણ

Vadodara3 months ago

હાઇકોર્ટની ફટકાર બાદ પાલિકાએ આખરે ઠરાવ પરત ખેંચ્યો, વિવાદી જમીન પર વોર્ડ ઓફિસ બાંધવામાં કોણે રસ હતો?

Vadodara3 months ago

વડોદરામાં શ્રમિકની સુરક્ષા એ ભગવાન ભરોસે: ખોડીયાર નગરની માધવ ડેરીમાં કરંટ લાગવાથી યુવકનું શંકાસ્પદ મો-ત

Vadodara3 months ago

મોંઘવારી અને CNG ના વધતા ભાવ સામે રોષ: હાલના ભાડા દરોમાં વ્યવસાય ચલાવવો અશક્ય બન્યાની રિક્ષાચાલકોની વેદના

Trending