ઈરાન-અમેરિકા વાટાઘાટો: ઈસ્લામાબાદમાં સીઝફાયર ડીલ પર કોઈ સમજૂતી નહીં, પરમાણુ મુદ્દે વિવાદ

• ઈસ્લામાબાદ મડાગાંઠ: 21 કલાકની મેરેથોન બેઠક નિષ્ફળ, અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વધતી ખાઈ.
• હોર્મુઝની રણનીતિ: શું ઈરાન ‘આર્થિક નસ’ દબાવીને ટ્રમ્પને ઘૂંટણિયે લાવશે?
• વિશ્વાસનો દુકાળ: “અમેરિકા ભરોસાને લાયક નથી”, ઈરાની સ્પીકર ગાલિબફનો આકરો પ્રહાર.
• ટ્રમ્પની ચેતવણી: ઈરાન મુદ્દે ચીનને માઠાં પરિણામ ભોગવવાની ધમકી, હોર્મુઝમાં યુદ્ધ જહાજો તૈનાત

ઈસ્લામાબાદમાં પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી હેઠળ ચાલી રહેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની બે દિવસીય મેરેથોન બેઠક કોઈ પણ નક્કર પરિણામ વગર પૂર્ણ થઈ છે. 21 કલાકની લાંબી ચર્ચાઓ છતાં બંને દેશો વચ્ચેના મતભેદો ઉકેલાયા નથી. એક તરફ ઈરાને અમેરિકા પર અવિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે, તો બીજી તરફ ઇઝરાયલે ઈરાનની સૈન્ય શક્તિ નબળી પડી હોવાનો દાવો કર્યો છે. જુઓ આ ખાસ રિપોર્ટ.

1. વિશ્વાસનો અભાવ અને ગાલિબફનો પ્રહાર:

ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબફે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે ઈરાન સારી નિયત સાથે ટેબલ પર આવ્યું હતું, પરંતુ અમેરિકા વિશ્વાસ જીતવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. તેમણે ‘X’ પર પોસ્ટ કરતા કહ્યું કે, જૂના વિવાદો અને છેલ્લા બે યુદ્ધોના કડવા અનુભવોને કારણે ઈરાન હવે અમેરિકા પર ભરોસો કરી શકે તેમ નથી. ઈરાનના પ્રસ્તાવોને અમેરિકા દ્વારા નજરઅંદાજ કરવામાં આવ્યા હોવાનો પણ તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે.

​2. ન્યૂક્લિયર પ્રોગ્રામ અને સીઝફાયરની શરતો:

બેઠકમાં મુખ્ય વિવાદ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને ઉભો થયો હતો. અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે ખુલાસો કર્યો કે અમેરિકા ઈચ્છતું હતું કે ઈરાન ભવિષ્યમાં પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવે તેની લેખિત ખાતરી આપે, પરંતુ ઈરાને આ શરત ફગાવી દીધી છે. આ અડગ વલણને કારણે 14 દિવસના યુદ્ધવિરામ પછી પણ કાયમી શાંતિની કોઈ આશા દેખાઈ રહી નથી.

3. નેતન્યાહુનો હુંકાર અને ટ્રમ્પની ચેતવણી:

ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ દાવો કર્યો છે કે સૈન્ય અભિયાનમાં ઈરાનનો પરમાણુ અને બેલેસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમ અત્યંત નબળો પડી ગયો છે. બીજી તરફ, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સૈન્ય જીતનો દાવો કરી ચીનને પણ ચેતવણી આપી છે કે જો તે ઈરાનને ટેકો આપશે તો માઠાં પરિણામો ભોગવવા પડશે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં અમેરિકી યુદ્ધ જહાજોની હાજરીથી દરિયાઈ સુરંગોનો વિવાદ પણ વકર્યો છે.

​4. ઈરાનની ‘થકવી દેવાની’ રણનીતિ:

નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાન હવે આ યુદ્ધને લાંબુ ખેંચીને અમેરિકાને આર્થિક રીતે નબળું પાડવા માંગે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનની પકડ હોવાથી તે વૈશ્વિક તેલના ભાવ અને અમેરિકાની આંતરિક મોંઘવારી પર દબાણ બનાવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ માટે આગામી મિડ-ટર્મ ઇલેક્શન અને ચીન પ્રવાસ પહેલા આ વિવાદ ઉકેલવો એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.

👉પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે બંને પક્ષોને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે, પરંતુ બદલાતા સમીકરણો જોતા મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ ઓછો થવાને બદલે વધે તેવા સંકેતો મળી રહ્યા છે.