હૃદય રોગ અને અનિયંત્રિત જીવનશૈલી મુખ્ય કારણ, ‘ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ’માં તારણો પ્રકાશિત
નવી દિલ્હી: દેશભરમાં કોવિડ મહામારી પછી યુવાનોના અચાનક મૃત્યુના વધેલા કેસો માટે કોવિડની રસીને જવાબદાર ઠેરવતા દાવાઓને ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS) અને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR)ના એક વ્યાપક અભ્યાસે નકારી કાઢ્યા છે. ‘ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ’માં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસના તારણો કોવિડ-19 રસીઓની સલામતીની પુષ્ટિ કરે છે.
🔬 અભ્યાસના મુખ્ય તારણો
એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલેલા આ સંશોધનમાં 18 થી 65 વર્ષની વયના લોકોના અચાનક થયેલા મૃત્યુનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
- કોઈ વૈજ્ઞાનિક જોડાણ નથી: અભ્યાસમાં યુવાનોમાં કોવિડ-19 રસીકરણ અને અચાનક મૃત્યુ વચ્ચે કોઈ વૈજ્ઞાનિક કે આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર જોડાણ મળ્યું નથી.
- અચાનક મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ: અચાનક મૃત્યુ માટે હૃદય રોગ, ખાસ કરીને યુવાનોમાં, અને ધૂમ્રપાન તથા દારૂનું સેવન જેવા જોખમી પરિબળો મુખ્ય કારણભૂત છે.
💔 મૃત્યુના કારણોનું વિશ્લેષણ
કુલ 2214 શબપરીક્ષણો પૈકી 180 કેસ (8.1%) અચાનક મૃત્યુના હતા.
- હૃદય રોગ (સૌથી પ્રમુખ)
- શ્વસન તંત્રના રોગ
- અસ્પષ્ટ કારણોસર મૃત્યુ
વૃદ્ધોમાં મુખ્ય કારણો (46-65 વર્ષ)
- કોરોનરી આર્ટરી ડિસીઝ (CAD): 72.1% કેસો
- અસ્પષ્ટ કારણોસર મૃત્યુ: 14.1%
- પાચન તંત્રના રોગ: 7.4%
🚬 જીવનશૈલીના જોખમી પરિબળો
અભ્યાસમાં એક મોટું તથ્ય એ સામે આવ્યું છે કે અચાનક મૃત્યુ પામનારા બંને વય જૂથોમાં ધૂમ્રપાન અને દારૂના સેવનનો ઇતિહાસ ખૂબ જ સામાન્ય હતો. આ બંને પરિબળો હૃદય રોગ નોંતરી લાવનારા પ્રમુખ કારણ તરીકે સામે આવ્યા છે.
AIIMSના ડૉ. સુધીર આરવા, જેઓ આ અભ્યાસના સહ-લેખક છે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, “જાહેર આરોગ્ય નીતિ વિશ્વસનીય સંશોધન અને વૈજ્ઞાનિક પુરાવાને આધારે બનવી જોઈએ, ગેરમાર્ગે દોરનારી માહિતી દ્વારા નહીં.”
❓ અચાનક મૃત્યુની વ્યાખ્યા અને લક્ષણો
- વ્યાખ્યા: સાક્ષી હાજર હોય તો લક્ષણો શરૂ થયા પછી 1 કલાકની અંદર મૃત્યુ, અથવા સાક્ષી ન હોય તો છેલ્લી વાર જીવિત જોવા મળ્યા પછી 24 કલાકની અંદર મૃત્યુ.
- શરૂઆતી લક્ષણો: સૌથી સામાન્ય લક્ષણ અચાનક ચેતના ગુમાવવી હતું. અન્યમાં છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસની તકલીફ, અસ્વસ્થતા, પેટમાં દુખાવો અને ઉલટીનો સમાવેશ થાય છે.
📌 અન્ય નોંધપાત્ર અવલોકનો
- ભૌગોલિક વિસ્તાર: કુલ અચાનક મૃત્યુના 71.6% કેસો દિલ્હી-એનસીઆર પ્રદેશના હતા, બાકીના હરિયાણા અને પંજાબના હતા.
- સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ: 80.2% લોકો નિમ્ન અને મધ્યમ વર્ગના હતા.
- સહરોગો (Co-morbidities): વૃદ્ધ જૂથમાં ડાયાબિટીસ અને હાઇપરટેન્શનનું પ્રમાણ યુવાન જૂથ કરતા વધારે હતું.
🔻આ અભ્યાસ ભારતમાં યુવાનોના અચાનક મૃત્યુના વધતા બોજને સમજવામાં અને પુરાવા આધારિત નિવારક વ્યૂહરચનાઓ ઘડવામાં મદદરૂપ થશે.
