ખેતરથી ડેરી સુધીની અદભુત સફર: વડોદરાના અલ્વા ગામના ખેડૂત જયેશભાઈએ વિકસાવ્યું ટકાઉ ગ્રામીણ મોડેલ

• સંકલિત ખેતી અને પશુપાલન: જયેશભાઈએ પ્રાકૃતિક ખેતી સાથે પશુપાલન જોડીને આર્થિક સધ્ધરતા મેળવી છે.
• દૈનિક દૂધ ઉત્પાદન: ૧૫ ગાયો અને ૬ ભેંસોના માધ્યમથી દરરોજ આશરે ૧૦૦ લીટર દૂધનું ઉત્પાદન થાય છે, જેમાંથી માસિક રૂ. ૭૦,૦૦૦ની આવક થાય છે.
• કુદરતી ખાતરનો ઉપયોગ: પશુઓના છાણ અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ ખેતરમાં ખાતર તરીકે કરીને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવામાં આવે છે.
• સ્થાનિક સ્તરે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન: અલ્વા ગામના ૨૬૦ પશુપાલકોમાં તેઓ મુખ્ય દૂધ ઉત્પાદક તરીકે ગામનું ગૌરવ વધારી રહ્યા છે.

વડોદરા જિલ્લાના અલ્વા ગામના ૪૧ વર્ષીય પ્રગતિશીલ ખેડૂત જયેશભાઈ જયંતીભાઈ પરમારે પ્રાકૃતિક ખેતી અને પશુપાલનનો સફળ સુમેળ સાધીને ગ્રામીણ ક્ષેત્રે એક અનુકરણીય મોડેલ પૂરું પાડ્યું છે. છેલ્લા બે વર્ષથી પોતાની બે વીઘા જમીનમાં સંપૂર્ણપણે પ્રાકૃતિક ખેતી કરી રહેલા જયેશભાઈ ઘઉં, મકાઈ અને નેપિયર ઘાસનું સફળ ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે, જે તેમના પરિવારની ખાદ્ય જરૂરિયાતોની સાથે ડેરીના પશુઓ માટે ઉત્તમ ચારાનો મુખ્ય સ્ત્રોત બને છે.

ખેતીની સાથોસાથ તેમણે પશુપાલન ક્ષેત્રે પણ મજબૂત વ્યવસાય ઉભો કર્યો છે. હાલ તેમની પાસે ૧૫ ગાયો અને ૬ ભેંસો છે, જેના માધ્યમથી તેઓ દરરોજ આશરે ૧૦૦ લીટર દૂધનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે અને દર મહિને લગભગ રૂ. ૭૦,૦૦૦ ની સ્થિર આવક મેળવી રહ્યા છે. આ મોડેલની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે પશુપાલનમાંથી મળતા છાણ અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ તેઓ પોતાની પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ખાતર તરીકે કરે છે, જેનાથી ખેતર અને ડેરી વ્યવસાય વચ્ચે એક ઉત્તમ ‘સર્ક્યુલર ઇકોનોમી’ રચાઈ છે.

ગુજરાત સરકારની ‘આત્મા’ યોજના સાથે જોડાયેલા જયેશભાઈ પ્રાકૃતિક ખેતીને ઘરના ખોરાકના ખર્ચને નિયંત્રિત કરવામાં અને તંદુરસ્ત ખેતી દિનચર્યા જાળવવામાં અત્યંત મદદરૂપ માને છે. અલ્વા ગામના આશરે ૨૬૦ જેટલા પશુપાલકોમાં તેઓ દૂધના ઉત્પાદનમાં મોખરાનું યોગદાન આપનાર અગ્રણી તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જે સાબિત કરે છે કે સંકલિત અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમવાળી ખેતી કેવી રીતે આજીવિકા અને ટકાઉ વિકાસ બંનેને મજબૂતી પૂરી પાડી શકે છે.