- LPG સંકટ: ઘરેલું ઉત્પાદન વધવા છતાં વિદેશી આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટશે નહીં.
- મોટો અંદાજ: દર મહિને વિદેશથી મંગાવવા પડશે 29 થી 34 જેટલા એલપીજી ટેન્કર.
- વપરાશમાં ઉછાળો: છેલ્લા 20 વર્ષમાં ગેસના વપરાશમાં અધધ વધારો, ઉજ્જ્વલા યોજનાની મોટી અસર.
- નવી રણનીતિ: પશ્ચિમ એશિયાના દેશો પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અમેરિકા અને કેનેડા જેવા દેશોના વિકલ્પો પર વિચારણા.
નવી દિલ્હી: ભારતમાં રસોઈ ગેસ એટલે કે LPGની લોકપ્રિયતા અને વપરાશ જે ગતિએ વધી રહ્યા છે, તેની સામે દેશનું ઉત્પાદન ટૂંકું પડી રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, જો ભારત પોતાના ઘરેલું ઉત્પાદનમાં 50% જેટલો મોટો વધારો કરે, તેમ છતાં દેશની આયાત પરની નિર્ભરતા સમાપ્ત થાય તેમ લાગતું નથી.
🏭આયાતનો મોટો પડકાર:
એક અંદાજ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2027 સુધીમાં ભારતમાં ગેસની માંગ દર મહિને 2.9 મિલિયન ટન સુધી પહોંચી શકે છે. આ જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે ભારતને દર મહિને આશરે 29 થી 34 જેટલા મોટા એલપીજી ટેન્કર વિદેશથી મંગાવવા પડશે. ઉત્પાદન વધવા છતાં માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેની આ ખાધ ચિંતાનો વિષય બની રહી છે.
💹20 વર્ષમાં વપરાશનો ગ્રાફ:
છેલ્લા બે દાયકાના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો ભારતમાં એલપીજીના વપરાશમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર આવ્યો છે:
- વર્ષ 1998-99: દર મહિને માત્ર 5.35 લાખ ટન ગેસનો વપરાશ.
- વર્તમાન સ્થિતિ: હવે તે વધીને દર મહિને 3.13 મિલિયન ટનથી વધુ થઈ ગયો છે. આ ઉછાળા પાછળ ‘પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જ્વલા યોજના’ અને ઘરે-ઘરે ગેસ જોડાણ પહોંચાડવાના સરકારી પ્રયાસો મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
🧐સપ્લાય ચેઈન સુરક્ષિત કરવાના પ્રયાસો:
વર્તમાનમાં ભારત પોતાના એલપીજી પુરવઠા માટે મુખ્યત્વે યુએઈ, કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને કુવૈત જેવા પશ્ચિમ એશિયાના દેશો પર નિર્ભર છે. જોકે, ભૌગોલિક-રાજકીય (Geo-political) અસ્થિરતાના જોખમોને જોતા હવે ભારત પોતાની સોર્સિંગ રણનીતિ બદલી રહ્યું છે. હવે ભારત માત્ર પશ્ચિમ એશિયા પર નિર્ભર ન રહેતા અમેરિકા, કેનેડા અને અલ્જેરિયા જેવા દેશો પાસેથી પણ ગેસ મેળવવાના વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે, જેથી દેશમાં ગેસનો પુરવઠો કોઈપણ અવરોધ વગર જળવાઈ રહે.
🇮🇳ભારત માટે હવે પડકાર માત્ર ઉત્પાદન વધારવાનો જ નથી, પરંતુ વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે વિશ્વસનીય અને સુરક્ષિત આયાત માર્ગો શોધવાનો પણ છે.
